|
Na pl. Jagiellońskim
W XIX
wieku w Chojnicach wielkim przekształceniom uległo Przedmieście Człuchowskie,
położone po zachodniej stronie murów miejskich. W 1835 roku został wytyczony plac,
który stał się podstawą nowego planu zabudowy. Nie od razu jednak plac Jagielloński
uzyskał obecny kształt. W 1881 roku ostatecznie likwidacji uległ tzw. Staw Wołowy i
nawierzchnia została wybrukowana. Prusacy wznieśli tu pomnik ku czci poległych w wojnie
francusko - pruskiej, pomnik Fryderyka Wielkiego oraz żeliwny wodotrysk, a plac uzyskał
oficjalną nazwę Denkmalplatz, choć mieszkańcy używali nazwy Targ Drzewny.
W roku 1882 wybudowano późnoklasycystyczny dom pod nr 11, który
wypełnia węższą, południową pierzeję placu (na zdjęciu). Budynek o ośmiobocznej
fasadzie, z podziałem pilastrowym na piętrze i boniowaniem w przyziemiu, gzymsem
konsolkowym oraz prostą attyką nad częścią środkową, jest jednym z najładniejszych
w tej dzielnicy Chojnic. Właścicielem był kupiec Arnold Wend, w latach 20. budynek
należał do Gustawa Broeckera, a w 1936 jako właściciel występuje Bettyna. Od
początku na parterze znajdowała się restauracja. Po ostatniej wojnie lokal prowadziła
spółdzielnia "Społem"- nazwy zmieniały się: "Jadłodajnia",
"Ludowa", "Kolorowa". Obecnie jest tam sklep spożywczy.
Architektoniczne walory mają też inne domy przy pl. Jagiellońskim, powstałe na
przełomie wieków, np. eklektyczne kamienice nr 6 i 7 o podziałach pilastrowych i
dekoracji stiukowej o motywach antycznych. Ciekawostką z dziejów tego placu jest, iż ze
względu na bliskość sądu mieszkali przy nim prawnicy. Dom nr 6 w 1903 r. wybudował
adwokat Max Appelbaum według projektu Teodora Walla. Właścicielem domu nr 7 (zbudowany
1897) byt adwokat (później notariusz) Georg Maschke, a w okresie międzywojennym adwokat
i notariusz Wiktor Gierszewski.
Po sąsiedzku w domu nr 8 mieszkał notariusz dr Max Vogel, od niego
zaś w 1919 r. kupił nieruchomość adw. Feliks Kopicki, zasłużony działacz
niepodległościowy. Po wojnie w tym domu mieszkał również znany społecznik, kustosz
Julian Rydzkowski; tym dwóm działaczom poświęcona jest tablica pamiątkowa na ścianie
frontowej. Z książki adresowej z 1937 r. dowiedzieć się można, iż przy placu
mieszkali adwokaci Hipolit Krzyżański, Otto Słapa, Alfred Szulc , notariusze
Bronisław De Morże Czernic i Mieczysław Radwański, a także prywatni doradcy prawni.
Wyremontowany niedawno dom nr 4 powstał w 1906 r. według projektu
Paula Wiese, a inwestorem byt kupiec Michał Szyszka, który posiadał również
sąsiednią kamienicę (pl. Jagielloński 5 - Batorego 2). Jego spadkobierca Alfred
Szyszke zasłynął jako rzutki przedsiębiorca, właściciel firmy Młyny Ogorzelińskie.
Plac potocznie długo był nazywany "świńskim rynkiem", gdyż odbywały
się tu przed i po wojnie targi zwierząt gospodarskich, a potem od lat pięćdziesiątych
do siedemdziesiątych dwa razy w tygodniu plac zamieniał się w główne targowisko
miejskie. Pełnił również rolę dworca PKS.
Tekst
powyższy pochodzi z rozdziału "Na Człuchowskim Przedmieściu" książki
Kazimierza Ostrowskiego "Zabytki Chojnic". Fotkę kamienicy nr 11 z
fragmentem placu wykonałem w maju 2007. Po kliknięciu w nią wersja o 141 kB.
|
